هموگلوبین A1C

•   مقدمهHBA1C
•    اساس آزمایش هموگلوبین A1C
•    مقادیر ایده آل هموگلوبین A1C در سنین مختلف
•    آیا آزمایش هموگلوبین A1C را باید در ساعات مشخصی از روز یا به صورت ناشتا انجام داد؟
•    تفاوت نتایج آزمایش هموگلوبین A1C در آزمایشگاه های مختلف
•    آیا آزمایش هموگلوبین A1C می تواند جایگزین آزمایش های روزانه شود؟
•    ارتباط آزمایش هموگلوبین A1C با عوارض دیابت

 مقدمه


با استفاده از دستگاه تست قند خون می توانید در هر ساعت از شبانه روز از مقدار قند خون مطلع شوید ولی قادر به این پیش بینی نیستید که قند خون شما روی هم رفته طی ماه های گذشته چقدر بالاتر از مقدار طبیعی بوده است. آزمایش "هموگلوبینA1C" دقیقاً همین کار را انجام می دهد. در واقع این آزمایش بهترین وسیله برای ارزیابی بلند مدت قند خون طی 4-3 ماه اخیر است. این آزمایش به شما و پزشک معالجتان نشان می دهد که برنامه درمان و کنترل دیابت شما تا چه حد موفقیت آمیز بوده است. مزیت دیگر آزمایش هموگلوبین A1C این است که می توان مشکلاتی مانند قند خون بالای بعد از غذا و یا در طول شب را که گاهی اوقات توسط اندازه گیری با دستگاه تست قند خون تشخیص داده نمی شود، به خوبی شناسایی کند.

اساس آزمایش هموگلوبینA1C

هموگلوبین یکی از پروتئین های داخل گلبول های قرمز است و وظیفه حمل اکسیژن در خون را بر عهده دارد. هموگلوبین نیز مانند تمام پروتئین های دیگر بدن با قندها از جمله گلوکز ترکیب می شود. این ترکیب تا زمانی که گلبول قرمز در خون زنده است (تقریباً 120 روز) پایدار می باشد و این اساس آزمایش هموگلوبینA1C  را تشکیل می دهد که هر چقدر میزان قند خون شما در طول 4-3 ماه گذشته بالاتر از مقدار طبیعی باشد، درصد هموگلوبین A1C خون شما با گلوکز ترکیب شده است نیز بیشتر خواهد بود.
5555

به عنوان مثال مقدار هموگلوبینA1C  بین 6، 7 و 8 درصد به ترتیب بیانگر قند خون 120mg/dl و 150mg/dl و 180mg/dl طی 4-3 ماه گذشته است.
در افراد دیابتی مقدار هموگلوبین A1C که با گلوکز ترکیب شده است، کمتر از 6 درصد می باشد. در افراد مبتلا به دیابت این درصد بر اساس نحوه کنترل دیابت و قند خون متفاوت است. در افراد بزرگسال، هموگلوبین A1C کمتر از 7 درصد بیانگر کنترل خوب دیابت می باشد و مقادیر بالای 8 درصد نشان می دهد که شما باید در روش درمان دیابت خود تجدید نظر کنید. بنابراین هدف از درمان موفق دیابت، رساندن مقدار هموگلوبین A1C به کمتر از 7 درصد می باشد. البته تحقیقات نشان داده اند که کاهش مقدار هموگلوبین A1C به هر میزان باعث کاهش عوارض بلند مدت دیابت خواهد شد و این امر به مقدار هموگلوبین A1Cاولیه بستگی ندارد.

مقادیر ایده آل هموگلوبین A1C در سنین مختلف

 مقدار ایده آل هموگلوبین A1C در سنین مختلف متفاوت است. به عنوان مثال از آنجایی که هر چه مقدار این هموگلوبین پایین تر باشد، احتمال بروز حملات هیپوگلیسیمی (پایین افتادن قند خون) نیز بیشتر خواهد بود، در کودکان قبل از سنین دبستان که وجود قند خون پایین برای سلول مغزی در حال رشد خطرناک و مضر است، مقدار ایده آل هموگلوبین A1C نسبت به افراد در سنین بالاتر بیشتر است. در ادامه مقادیر ایده آل و هدف هموگلوبین A1C در سنین مختلف آورده شده اند:


jad



آیا آزمایش هموگلوبین A1C را باید در ساعات مشخصی از روز یا به صورت ناشتا انجام داد؟

 آزمایش هموگلوبین A1C را می توان در هر ساعتی از شبانه روز انجام داد و نیازی به ناشتا بودن نمی باشد. همچنین نتیجه این آزمایش بر خلاف آزمایش های شخصی قند خون ارتباطی با نوع تغذیه و فعالیت بدنی و یا وضعیت روحی شما در روز آزمایش ندارد؛ ولی اگر شما دچار هرگونه کسالت بیماری هستید بهتر است انجام آزمایش هموگلوبین A1C را به روز دیگری موکول کنید. زیرا این احتمال وجود دارد که آزمایش به طور کاذب بالا برود.

 تفاوت نتایج آزمایش هموگلوبین A1C در آزمایشگاه های مختلف

از آنجایی که روش های اندازه گیری هموگلوبین A1C در آزمایشگاه های مختلف، متفاوت است، نتایج این آزمایش نیز متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال در یک آزمایشگاه ممکن است نتیجه 6 درصد به عنوان نتیجه طبیعی و در دیگری به عنوان قند خون بالا تلقی شود. بنابراین همیشه با پزشک خود در مورد نتیجه آزمایش هموگلوبین A1C مشورت کنید و همچنین آگاه باشید که با تعویض آزمایشگاه ممکن است نتیجه آزمایش A1C نیز تغییر کند. پس همیشه یک آزمایشگاه مشخص را برای انجام این آزمایش در نظر بگیرید.

آیا آزمایش هموگلوبین A1C می تواند جایگزین آزمایش های روزانه شود؟


در پایان ذکر این نکته لازم است که آزمایش هموگلوبین A1C به هیچ عنوان جایگزین آزمایش های روزانه شخصی قند خون نمی شود و نمی تواند به عنوان مثال آن را مبنای اضافه یا کم کردن مقدار تزریق روزانه انسولین قرار داد. در واقع جهت کنترل موثر دیابت انجام مرتب تست قند خون و نیز آزمایش هموگلوبین A1C هر 4-3 ماه یک بار، هر دو به یک اندازه از اهمییت برخوردارند.

nemodar
 ارتباط آزمایش هموگلوبین A1C با عوارض دیابت

نمودار روبرو، احتمال بروز عوارض دیابت را بر حسب میزان HbA1c خون نشان می دهد.

Retinopathy = عوارض چشمی
Nephropathy = عوارض پاها
Neuropathy = عوارض عصبی
Micro-albuminuria = میکرو آلبومینوری











» منابع:
•    ADA, 2012
•     کتاب دیابت راه درمان، از مجموعه کتاب های "انجمن اطلاع رسانی دیابت گابریک"